Seminarium w sprawie wywłaszczenia nieruchomości
Dnia 3 lipca 2008 Hotel Radisson SAS stał się centrum dyskusji w niezwykle delikatnej sferze zagadnień związanych z wywłaszczaniem nieruchomości w Polsce, w szczególności zaś w najważniejszej w punktu widzenia właścicieli nieruchomości problematyce słusznego odszkodowania za wywłaszczone mienie.
Dyskusja nad nowym uregulowaniem wspomnianych kwestii, zainicjowana przez Ministerstwo Infrastruktury, przyjęła postać seminarium zorganizowanego przez Polską Federację Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych oraz Royal Institution of Chartered Surveyors, pod naukowym patronatem Uniwersytetu Łódzkiego.
Seminarium zebrało ponad 120 uczestników, w tym zarówno przedstawicieli nauki, jak i praktyków związanych na co dzień z problematyką postępowań wywłaszczeniowych. Nie zabrakło także osób mających realny wpływ na kształt regulacji prawnych w dziedzinie wywłaszczeń. Uczestnicy mieli bowiem możliwość wysłuchania wystąpienia Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Olgierda Dziekońskiego, który przedstawił kierunki prac resortu nad zmianami w zakresie zasad określania odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości. Ministerstwo reprezentowała także liczna delegacja Departamentu Nieruchomości i Planowania Przestrzennego, delegacja osób, które w przyszłości będą bezpośrednio zaangażowane w tworzenie nowych regulacji prawnych w tym zakresie.
Dyskusja skupiła się wokół kilku głównych problemów związanych z wywłaszczaniem w Polsce. Dotyczyły one między innymi problemu czy odszkodowania powinny być ustalane na podstawie aktualnego czy optymalnego sposobu korzystania z wywłaszczanej nieruchomości. Zastanawiano się także czy odszkodowanie powinno obejmować jedynie rzeczywistą szkodę wynikłą z wywłaszczenia, czy także utracone korzyści. W kilku wystąpieniach podniesiono także problem dość dużej dowolności interpretacji pojęcia „celu publicznego”, a więc jednego z podstawowych warunków uzasadniających dokonanie wywłaszczenia. Okazuje się bowiem, że w praktyce sądowej nie jest jednoznaczne czy np. budowa stacji bazowej telefonii komórkowej, elektrowni wiatrowej, bądź biblioteki są inwestycjami celu publicznego.
Szczególne zainteresowanie uczestników wzbudziły wystąpienia gości z Wysp Brytyjskich, którzy dzielili się swoimi doświadczeniami na polu wywłaszczania nieruchomości w Wielkiej Brytanii w aspekcie postępujących przygotowań do zbliżającej się Olimpiady w Londynie. Nie sposób było nie dostrzec podobieństw do sytuacji Polski, która także w roku 2012 ma być gospodarzem Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej. Spore zaskoczenie wywołała informacja, że procedury wywłaszczeniowe na Wyspach wcale nie są znacząco krótsze jak w Polsce. Możliwe jest tam jednak wejście w posiadanie nieruchomości przez inwestora publicznego oraz rozpoczęcie realizacji inwestycji jeszcze przed uzyskaniem tytułu prawnego do nieruchomości i ustaleniem odszkodowania, co znacznie przyspiesza proces inwestycyjny. Zaciekawienie wzbudziła także informacja o roli rzeczoznawców majątkowych, którzy w takich sytuacjach w Anglii występują raczej w charakterze doradców stron, negocjatorów niż w charakterze bezstronnych osób zaufania publicznego.
Jak podsumował Prezydent Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych prof. Andrzej Hopfer, problemy i pytania podniesione w trakcie seminarium zostały skrupulatnie zarejestrowane i staną się przedmiotem dalszych analiz wewnątrz Federacji a powstałe w ich wyniku konkretne propozycje rozwiązań zostaną przedstawione przedstawicielom Ministerstwa. Zatem w przyszłości możemy się spodziewać znaczących zmian regulacji odszkodowań za wywłaszczenia a biorąc pod uwagę determinację wszystkich stron rozpoczętej właśnie publicznej debaty, rezultaty dyskusji mogą się pojawić całkiem niedługo.